Szachy, gra królów II

autor admin | Październik 16th, 2010

Pierwszy polski podręcznik szachowy, napisany w latach 1602-1610 przez wojewodę poznańskiego Jana Ostroroga, opierał się w znacznej mierze na dziele hiszpańskiego mistrza szchowego Ruya Lopez de Segura (1530-1580).

Ruy Lopez był duchownym, służącym na dworze Filipa II hiszpańskiego, mecenasa sztuki i wielkiego miłośnika szachów. Podczas podróży do Włoch Ruy grał z włoskimi mistrzami jak Leonardo di Bona i Paolo Boi, którzy odwiedzali go również w Madrycie. W 1575 r. rozegrano mecz z wysokimi nagrodami ufundowanymi przez króla, zwycięzcą miał zostać ten, kto wygra trzy partie z rzędu. Wydarzenie to można uznać za pierwszy międzynarodowy turniej szachowy.

W 1561 r. Ruy wydał traktat Libro de la invencion liberal y el arte del juego del Axedrez (Księga o odkryciach i sztuce gry w szachy). Była to pierwsza próba usystematyzowania i oceny znanych do tej pory otwarć szachowych (wprowadził pojęcie gambit).

W połowie XVIII wieku Franciszek Philidor (muzyk na dworze Ludwika XV, uznany za cudowne dziecko) i Filip Stamma urodzony w 1705 r. w syryjskim Aleppo, otwarli nowy etap teorii i praktyki.

W XIX wieku pojawili się mistrzowie, jak: w Anglii Howard Stauton, we Francji Louis de la Bourdonnais, w Niemczech Adolf Anderssen, urodzony w 1818 r. we Wrocławiu. W Rosji niepokonany był Aleksander Pietrow, założyciel Petersburskiego Towarzystwa Miłośników Gry Szachowej.

W 1886 r. rozegrano pierwszy oficjalny mecz o tytuł mistrza świata pomiędzy polskim szachistom, urodzonym w Lublinie w 1842 r. Janem Zukertotem a reprezentującym Austro-Węgry Wilhelmem Steinitzem, który wygrał ten ostatni.

Pierwszy powszechny turniej międzynarodowy rozegrano w Londynie w 1851 r. (zwyciężył Adolf Anderssen), w 1924 r. powstała Międzynarodowa Federacja Szachowa z siedzibą w Paryżu, zrzeszająca narodowe związki szachowe z całego świata. Od tego roku rozpoczęła organizowanie olimpiad szachowych co 2 lata pomiędzy reprezentacjami narodowymi, nominowanymi przez narodowe związki szachowe skupione w Federacji. Trzy lata później zaczęły się odbywać także mistrzostwa świata kobiet.

Od lat 50-tych XX w. partnerem rozgrywek szachowych został komputer, potem zaczęto grać przez Internet z przeciwnikami z całego świata. W 2008 roku rozegrano pierwszą partię z kosmosu, zakończyła się zwycięstwem astronauty z USA Grega Chamitoffa, przebywającego na Międzynarodowej Stacji Kosmicznej.

Szachy, gra królów

autor admin | Październik 4th, 2010

Początki tej szlachetnej gry wiąże się z Indiami, według zachowanych źródeł pisanych były także znane w VI wieku w Persji, skąd przywieziono je w darze od jednego z indyjskich władców.

Na dworze szachów indyjska czaturanga zmieniła się w czatrang, a po opanowaniu kraju przez Arabów – w szatrandż.

Do Europy trafiły we wczesnym średniowieczu drogą kontaktów ze światem arabskim, z Sycylii i południowego Półwyspu Iberyjskiego powędrowały do Włoch, Hiszpanii, Francji, Niemiec, Anglii i Skandynawii, gdzie archeolodzy znajdują figury szachowe z X-XI wieku. Do Czech trafiły z kupcami włoskimi zdążającymi na północ.

Na terenach obecnej Rosji, która miała kontakty z cesarstwem bizantyjskim i światem arabskim, szachy pojawiły się dużo wcześniej, prawdopodobnie już w VIII wieku, bezpośrednio z Iranu i Środkowej Azji.

Do Polski mogły trafić z różnych źródeł, z Rusi lub Czech wraz z kupcami lub na drodze kontaktów dyplomatycznych, za sprawą kupców arabskich lub poprzez kontakty ze Skandynawią. Liczba wczesnych znalezisk jest zbyt mała by jednoznacznie odpowiedzieć na to pytanie.

Jak dużą rolę odgrywały w późniejszej kulturze naszego kraju, możemy się dowiedzieć na przykład z utworu Jana Kochanowskiego, który opisuje je jako grę królewską, chociaż uwielbiali ją także szlachetnie urodzeni i mieszczanie.

Największy rozkwit nastąpił w okresie renesansu, szczególnie na południu Europy w Hiszpanii i Włoszech. Dzięki teoretykom jak Gioachino Greco, Ruya Lopez i Alessandro Salvio, szachy stały się prawdziwą sztuką.

Greco napisał i wydał w 1620 r. Traktat o szlachetnej grze w szachy, przechowywany do dzisiaj w Bibliotece Korsykańskiej w Rzymie. Wybrał się także w podróż po Europie, w poszukiwaniu godnych przeciwników, ucząc i sprzedając traktaty o grze zdobył pokaźną fortunę. Na dworze Filipa IV w Hiszpanii pokonał swojego mistrza i nauczyciela Mariano Morano, potem niespokojny duch pognał go do Ameryki, gdzie zmarł na zarazę w wieku niespełna 30 lat.

W Anglii, już po śmierci Greco wydano jego traktat: Królewska gra w szachy z miniaturami przedstawiającymi kompletne partie. Do dzisiaj są wspaniałym materiałem do nauki, zaskakują pomysłowością, jego nazwiskiem nazwano kilka debiutów (początkowych faz partii) jak obrona Greco, gambit, kontrgambit w debiucie gońca i wariant w partii włoskiej.