Najstarsze gry planszowe

autor admin | Wrzesień 20th, 2010

Obecnie straciły dużo na popularności na rzecz gier komputerowych. Nadal mają jednak rzesze wiernych fanów, podkreślających ich niewątpliwe walory towarzyskie i integracyjne.

Do najstarszych gier tego typu zaliczamy królewską grę z Ur, znaną już 5000 lat temu w Mezopotamii. W bogatym grobowcu starożytnego miasta Ur znaleziono planszę z 20 polami, 7 pionków czarnych i 7 jasnych, 12 kostek czworościennych stanowiących pełny komplet (obecnie w British Museum w Londynie). Nie znane są dokładne zasady gry, jedynie krótkie wzmianki na glinianych tabliczkach zapisanych pismem klinowym.

Warri to gra planszowa należąca do grupy Mankala, rozpowszechnionej w całej Afryce. Grupa Mankala znana jest na czarnym lądzie już od neolitu, wiele plemion uważało ją za świętą. Od tysiącleci grano w nią na Bliskim Wschodzie i wyspach Azji Południowo-Wschodniej, z niewolnikami dotarła do Ameryki Północnej i Południowej. W Europie jest znana od około 100 lat ale nie zdobyła wielkiej popularności.

Plansza składa się z 12 dołków w 6 kolumnach i 2 rzędach, w każdym z dołków znajduje się po 4 pionki. Celem jest zdobycie maksymalnej liczby pionków.

Równie starożytną metrykę ma azjatyckie go, znane od ponad 4 tys. lat. Legenda głosi, że wymyślił ją cesarz Yao do kształcenia swojego syna, dla ludzi ze Wschodu jest połączeniem nauki, sztuki i sportu. Polskie Stowarzyszenie Go istnieje od 1983 r. w Warszawie i zrzesza największych miłośników gry, organizuje turnieje krajowe i międzynarodowe, utrzymuje także kontakty z Międzynarodową Federacją Go.

Pierwsze miniaturowe plansze do gry młynek pochodzą z epoki brązu (3400-700 p.n.e.), jaką dokładnie spełniały wówczas funkcje, nie jest do końca wiadomo. Być może miały charakter magicznych amuletów, chroniących przed złem i przynoszących szczęście. Gra znana jest na całym świecie od niepamiętnych czasów, posiada tysiące odmian i zasad. W Chinach nazywa się sam-ki i została opisana przez Konfucjusza (551-479 p.n.e.).

W podziemiach krakowskiego kościoła Piotra i Pawła znaleziono pionki do gry w młynka z XI wieku, Szekspir w Śnie nocy letniej opisuje przebieg gry, do której używano planszy wyciętej w torfie.

Do najstarszych gier planszowych należy także tryktrak, znany tysiące lat temu w Egipcie, Mezopotamii, Grecji i Rzymie. Do dzisiaj jest bardzo popularny w Turcji, gdzie nazwano go tavla. Każdy z graczy posiada 15 pionków w różnych kolorach, plansza ma 24 pola (trójkąty), nazwane liniami. Pionki przesuwa się zgodnie z wyrzuconą za pomocą dwóch kostek liczbą oczek.